Có một hiểu lầm nguy hiểm về đuối nước: cho rằng khi nạn nhân đã tỉnh và nói chuyện được thì mọi việc đã qua.
Thực tế là tổn thương phổi có thể biểu hiện sau nhiều giờ.
Vì sao cần theo dõi
- Nước vào phổi gây tổn thương lớp bề mặt phế nang.
- Quá trình viêm phát triển dần.
- Triệu chứng có thể xuất hiện sau vài giờ.
- Nạn nhân có thể trông hoàn toàn bình thường lúc đầu.
- Đây là lý do mọi trường hợp đều cần đi khám.
Mọi trường hợp đều nên đi khám
- Kể cả khi chỉ sặc nước một lúc.
- Kể cả khi đã tỉnh lại hoàn toàn.
- Kể cả khi không cần hồi sức.
- Trẻ em càng cần được đánh giá.
- Đây không phải là cẩn thận quá mức.
Dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay
- Khó thở hoặc thở nhanh.
- Ho nhiều, ho ra bọt hồng.
- Môi hoặc đầu ngón tay tím.
- Lú lẫn, buồn ngủ bất thường.
- Đau ngực.
- Nôn nhiều.
Theo dõi trong hai mươi bốn giờ đầu
- Quan sát nhịp thở.
- Đếm nhịp thở nếu thấy nhanh.
- Quan sát màu môi và da.
- Chú ý mức độ tỉnh táo.
- Chú ý ho có tăng lên không.
- Nên có người ở cùng.
Với trẻ em
- Trẻ có thể chơi lại bình thường ngay sau đó.
- Điều đó không loại trừ tổn thương phổi.
- Theo dõi ho, thở nhanh, mệt, bỏ ăn.
- Trẻ ngủ nhiều bất thường cũng đáng chú ý.
- Ngưỡng đưa đi khám lại nên thấp.
Sốt sau vài ngày
- Có thể là dấu hiệu viêm phổi.
- Nhất là khi nước bẩn.
- Ao hồ, sông ngòi có nhiều vi khuẩn.
- Đi khám và nói rõ về tai nạn đuối nước.
- Đừng nghĩ là cảm cúm thông thường.
Nếu nước bẩn
- Nước ao hồ, kênh mương, nước lũ mang nhiều mầm bệnh.
- Nói rõ với bác sĩ nạn nhân đuối ở đâu.
- Có thể cần đánh giá về các bệnh lây qua nước.
- Rửa sạch mọi vết thương ngoài da.
- Theo dõi sốt và tiêu chảy trong những ngày sau.
Ở bệnh viện
- Thường được theo dõi một khoảng thời gian.
- Có thể chụp phim phổi.
- Có thể đo nồng độ oxy.
- Hỏi bác sĩ cần theo dõi gì sau khi về.
- Xin danh sách dấu hiệu phải quay lại.
Thông tin cần cung cấp
- Ở dưới nước bao lâu.
- Nước ngọt hay mặn, sạch hay bẩn.
- Nước lạnh hay ấm.
- Có mất ý thức không và bao lâu.
- Đã hồi sức chưa và bao lâu.
- Có va đập đầu hoặc nhảy cắm đầu không.
Chấn thương kèm theo
- Nhảy cắm đầu có thể gây chấn thương cột sống cổ.
- Ngã xuống nước có thể kèm gãy xương.
- Đáy sông có đá và vật sắc.
- Nói rõ cơ chế tai nạn.
- Đừng chỉ tập trung vào việc đuối nước.
Tìm nguyên nhân gốc
- Người lớn đuối nước đôi khi do một vấn đề sức khoẻ.
- Cơn co giật, rối loạn nhịp tim, hạ đường huyết.
- Đột quỵ khi đang bơi.
- Bác sĩ có thể tìm nguyên nhân nếu hoàn cảnh gợi ý.
- Kể rõ diễn biến trước khi họ chìm.
Nếu đã dùng cách xốc nước
- Nói thật với bác sĩ, không ai trách bạn.
- Vác chạy hoặc dốc ngược có thể gây tổn thương.
- Cũng có thể làm nạn nhân nôn và sặc thêm.
- Thông tin này giúp bác sĩ đánh giá đúng.
- Và để lần sau cả nhà biết cách làm đúng.
Mặt tâm lý
- Sợ nước kéo dài sau tai nạn là rất thường.
- Trẻ có thể ác mộng, sợ tắm.
- Người cứu cũng có thể bị ảnh hưởng.
- Nói với bác sĩ nếu điều này kéo dài.
- Có hỗ trợ tâm lý cho cả nạn nhân lẫn người chứng kiến.
Quay lại với nước
- Với trẻ, nên quay lại từ từ và tích cực.
- Không ép, cũng không tránh né hoàn toàn.
- Học bơi có hướng dẫn giúp lấy lại tự tin.
- Hỏi bác sĩ khi nào an toàn để bơi lại.
- Tránh nước hoàn toàn làm trẻ kém an toàn hơn về lâu dài.
Với người được cứu bởi người lạ
- Ghi lại thông tin người đã giúp nếu được.
- Họ có thể cung cấp chi tiết quan trọng cho bác sĩ.
- Hỏi họ nạn nhân đã ở dưới nước bao lâu.
- Hỏi họ đã làm gì và trong bao lâu.
- Thông tin này ảnh hưởng tới cách theo dõi.
Rút kinh nghiệm
- Xem lại vì sao tai nạn xảy ra.
- Có thiếu giám sát không.
- Có rào chắn, nắp đậy nào cần làm không.
- Cả nhà có ai biết sơ cứu chưa.
- Thay đổi ngay thay vì để lần sau.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Tỉnh lại và nói chuyện được không có nghĩa là đã qua — biến chứng phổi xuất hiện muộn.
- Ho tăng, thở nhanh, sốt sau đó là dấu hiệu phải đi khám ngay.
- Nói rõ nước bẩn hay sạch, ở dưới bao lâu, và có va đập đầu không.
Câu hỏi thường gặp
Nạn nhân đã tỉnh và nói chuyện được thì có cần đi viện không?
Có. Tổn thương phổi do nước có thể biểu hiện sau nhiều giờ, nên mọi trường hợp đuối nước đều cần được đánh giá y tế.
Dấu hiệu biến chứng muộn là gì?
Ho tăng dần, khó thở, thở nhanh, mệt bất thường, sốt, hoặc lú lẫn trong những giờ tới những ngày sau tai nạn.
Trẻ sặc nước ở bể bơi rồi vẫn chơi bình thường thì sao?
Vẫn nên theo dõi kỹ trong ngày và đi khám nếu trẻ ho nhiều, thở nhanh, mệt hoặc sốt; đừng cho là đã ổn vì trẻ chơi lại được.
Sau tai nạn có cần hỗ trợ tâm lý không?
Nhiều người, nhất là trẻ em, sợ nước kéo dài sau tai nạn; hãy nói với bác sĩ nếu điều đó ảnh hưởng tới sinh hoạt.