Côn trùng đốt thường gặp và cách xử trí

Phần lớn côn trùng đốt chỉ gây khó chịu vài ngày.

Nhưng có vài loại cần cách xử trí riêng, và một vài loại đáng lo vì bệnh chúng truyền.

Xử trí chung

• Rửa sạch bằng xà phòng và nước.
• Chườm lạnh, bọc đá trong khăn.
• Không gãi.
• Hỏi dược sĩ về thuốc giảm ngứa phù hợp.
• Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng những ngày sau.

Vì sao không nên gãi

• Gãi làm vỡ da và đưa vi khuẩn vào.
• Gây nhiễm trùng, nhất là ở trẻ em.
• Càng gãi càng ngứa.
• Vỗ nhẹ hoặc chườm lạnh thay vì gãi.
• Cắt móng tay ngắn cho trẻ.

Muỗi đốt

• Bản thân vết đốt thường không nguy hiểm.
• Điều đáng lo là bệnh muỗi truyền.
• Sốt xuất huyết là bệnh phổ biến ở Việt Nam.
• Đi khám nếu sốt sau vài ngày.
• Nói rõ bạn đã ở vùng nào gần đây.

Dấu hiệu cần khám sau khi bị muỗi đốt

• Sốt cao.
• Đau đầu nhiều, đau sau hốc mắt.
• Đau cơ khớp nhiều.
• Phát ban.
• Chảy máu chân răng, chảy máu mũi.
• Nôn nhiều, đau bụng.
• Đừng tự mua thuốc hạ sốt rồi ở nhà.

Kiến ba khoang

• Không cắn mà tiết chất gây bỏng rát da.
• Tuyệt đối không đập, không chà xát khi thấy trên người.
• Thổi nhẹ hoặc dùng giấy gạt ra.
• Rửa ngay bằng xà phòng và nước nếu đã chạm.
• Rửa tay kỹ để không dây sang chỗ khác.

Tổn thương do kiến ba khoang

• Vệt đỏ, rát, sau đó phồng nước.
• Thường thành vệt dài do chà xát.
• Có thể đối xứng ở vùng gấp như nách, khoeo.
• Đi khám nếu tổn thương rộng hoặc ở gần mắt.
• Không bôi thuốc lạ lên tổn thương.

Phòng kiến ba khoang

• Đóng cửa, dùng lưới chắn côn trùng.
• Tắt bớt đèn không cần thiết vào buổi tối.
• Giũ quần áo và chăn màn trước khi dùng.
• Kiểm tra giường trước khi ngủ trong mùa cao điểm.
• Hay gặp vào mùa mưa và mùa gặt.

Rết cắn

• Đau dữ dội, sưng đỏ quanh vết cắn.
• Rửa sạch, chườm lạnh.
• Phần lớn chỉ đau tại chỗ vài giờ tới vài ngày.
• Đi khám nếu đau dữ dội, sưng lan nhanh.
• Đi khám nếu có dấu hiệu toàn thân.
• Trẻ nhỏ bị rết lớn cắn thì nên đi khám.

Bọ cạp

• Đau nhói tại chỗ, tê rần quanh vết chích.
• Rửa sạch, chườm lạnh, bất động chi.
• Theo dõi dấu hiệu toàn thân.
• Đi khám nếu có vã mồ hôi, nôn, khó thở, co giật.
• Trẻ nhỏ bị chích thì nên đi khám ngay.
• Chụp ảnh con vật nếu an toàn.

Ve bám

• Ve bám vào da và hút máu.
• Gỡ ra càng sớm càng tốt.
• Dùng nhíp kẹp sát da, kéo thẳng đều tay.
• Không xoắn, không giật mạnh.
• Không bôi dầu hay hơ lửa để ve tự nhả.
• Rửa sạch vùng đó sau khi gỡ.
• Đi khám nếu sốt hoặc phát ban sau đó.

Bọ chét và rệp

• Vết đốt thành cụm hoặc thành hàng.
• Ngứa nhiều, dễ nhiễm trùng do gãi.
• Xử lý nguồn: vật nuôi, giường chiếu, khe tường.
• Giặt chăn màn ở nhiệt độ cao.
• Trị cho vật nuôi nếu là bọ chét.

Sâu róm

• Lông sâu gây ngứa và rát dữ dội.
• Không chà xát lên da.
• Dùng băng dính dán lên rồi bóc ra để lấy lông.
• Rửa sạch bằng nước và xà phòng.
• Đi khám nếu tổn thương lan rộng hoặc vào mắt.

Dấu hiệu dị ứng nặng với bất kỳ loại nào

• Khó thở, thở rít.
• Sưng mặt, môi, lưỡi.
• Nổi mề đay lan toàn thân.
• Chóng mặt, ngất.
• Gọi cấp cứu ngay, không chờ.

Dấu hiệu nhiễm trùng vết đốt

• Sưng nóng đỏ tăng lên sau vài ngày.
• Chảy mủ.
• Vệt đỏ lan ra từ vết đốt.
• Sốt.
• Hay gặp ở trẻ do gãi nhiều.

Phòng côn trùng đốt

• Ngủ màn, kể cả ban ngày với trẻ nhỏ.
• Mặc quần áo dài khi ra vườn hoặc đi rừng.
• Dùng thuốc chống côn trùng phù hợp, hỏi dược sĩ về loại cho trẻ.
• Dọn nước đọng quanh nhà để giảm muỗi.
• Lắp lưới chắn cửa sổ.
• Giũ giày dép trước khi đi.

Khi nghi có tổ trong nhà

• Nhiều côn trùng làm tổ trong khe tường, mái, gầm giường.
• Kiểm tra khi thấy chúng xuất hiện liên tục.
• Xử lý nguồn thay vì chỉ diệt từng con.
• Gọi dịch vụ chuyên nghiệp với tổ lớn.
• Không tự phun hoá chất bừa bãi trong nhà có trẻ.

Kiểm tra sau khi đi rừng

• Kiểm tra toàn thân xem có ve bám không.
• Chú ý vùng kín, nách, sau tai, chân tóc.
• Kiểm tra cho trẻ nhỏ giúp.
• Giặt quần áo ngay.
• Tắm sớm sau khi về.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Không đập hay chà kiến ba khoang — thổi hoặc gạt ra rồi rửa xà phòng.
2. Sốt sau vài ngày bị muỗi đốt phải đi khám, đừng tự uống hạ sốt ở nhà.
3. Khó thở, sưng mặt, mề đay toàn thân với bất kỳ loại nào cũng là cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp