Bệnh dại là một trong số ít bệnh mà khi đã phát thì gần như không cứu được.
Nhưng nó cũng là bệnh phòng được hoàn toàn nếu xử trí kịp thời.
Việc quan trọng nhất: rửa vết thương
- Rửa ngay dưới vòi nước chảy.
- Dùng xà phòng.
- Rửa khoảng mười lăm phút.
- Rửa kỹ cả trong sâu nếu vết thương hở.
- Đây là bước giảm nguy cơ hiệu quả nhất.
Vì sao rửa lâu như vậy
- Rửa cơ học loại bỏ phần lớn vi rút.
- Xà phòng phá huỷ lớp vỏ của vi rút.
- Càng sớm càng hiệu quả.
- Rửa qua loa không đủ.
- Đây là việc ai cũng làm được ngay tại chỗ.
Sau khi rửa
- Sát khuẩn vết thương nếu có dung dịch phù hợp.
- Cầm máu bằng ép nếu chảy nhiều.
- Không băng kín quá chặt.
- Đi khám ngay.
- Không khâu kín vết thương ngay nếu chưa được bác sĩ đánh giá.
Không đắp lá, không bôi thuốc lạ
- Không có bài thuốc nào chữa được dại.
- Đắp lá gây nhiễm trùng.
- Làm mất thời gian quyết định.
- Nhiều ca tử vong vì tin vào cách chữa dân gian.
- Chỉ tiêm phòng mới phòng được dại.
Đi khám ngay, đừng chờ
- Đừng chờ xem con vật có sao không.
- Đừng chờ xem vết thương có sưng không.
- Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ và quyết định.
- Tiêm phòng càng sớm càng hiệu quả.
- Có thể theo dõi con vật song song với việc tiêm.
Thông tin cần cung cấp
- Con vật là chó, mèo hay động vật khác.
- Nuôi trong nhà hay hoang.
- Đã tiêm phòng dại chưa và khi nào.
- Con vật có biểu hiện bất thường không.
- Bị cắn trong hoàn cảnh nào.
- Vết cắn ở đâu trên cơ thể.
Vì sao hoàn cảnh quan trọng
- Con vật tấn công không lý do đáng lo hơn.
- Bị cắn khi trêu chọc thì khác.
- Nhưng cả hai đều cần đánh giá.
- Kể trung thực diễn biến cho bác sĩ.
Theo dõi con vật
- Nếu là vật nuôi biết chủ thì theo dõi theo hướng dẫn thú y.
- Không giết con vật ngay nếu có thể theo dõi.
- Nhốt riêng và quan sát.
- Báo ngay nếu con vật có biểu hiện bất thường hoặc chết.
- Nhưng đừng vì theo dõi mà trì hoãn việc đi khám.
Vết cắn nào nguy cơ cao hơn
- Ở đầu, mặt, cổ.
- Ở bàn tay và đầu ngón tay.
- Vết sâu hoặc nhiều vết.
- Do động vật hoang hoặc không rõ nguồn gốc.
- Những trường hợp này cần xử trí khẩn trương hơn.
Liếm vào vết thương hở
- Nước bọt tiếp xúc với vết thương hở cũng có nguy cơ.
- Tiếp xúc với mắt, mũi, miệng cũng vậy.
- Rửa sạch và đi khám để được tư vấn.
- Đừng cho là không sao vì không có vết cắn.
Mèo cắn
- Vết nhỏ nhưng sâu như vết đâm.
- Nguy cơ nhiễm trùng cao hơn chó cắn.
- Vết ở bàn tay đặc biệt dễ nhiễm trùng.
- Đi khám kể cả khi vết trông rất nhỏ.
- Mèo cũng truyền được bệnh dại.
Dơi và động vật hoang
- Dơi có thể truyền dại.
- Vết cắn của dơi có thể rất nhỏ, khó thấy.
- Nếu ngủ dậy thấy dơi trong phòng thì nên đi khám.
- Khỉ, chuột, động vật hoang khác cũng cần đánh giá.
- Không bắt hoặc chơi với động vật hoang.
Uốn ván
- Vết cắn cũng có nguy cơ uốn ván.
- Mang sổ tiêm chủng đi khám.
- Bác sĩ sẽ đánh giá có cần tiêm không.
- Không nhớ đã tiêm khi nào thì nói thẳng.
Dấu hiệu nhiễm trùng vết cắn
- Sưng, nóng, đỏ tăng lên sau vài ngày.
- Đau tăng thay vì giảm.
- Chảy dịch đục, có mùi.
- Vệt đỏ lan ra.
- Sốt.
- Quay lại khám ngay.
Với trẻ em
- Trẻ hay bị cắn ở mặt và đầu vì thấp.
- Trẻ có thể giấu vì sợ bị mắng.
- Hỏi trẻ khi thấy vết thương lạ.
- Dạy trẻ báo ngay khi bị chó mèo cắn hoặc cào.
- Không để trẻ nhỏ chơi với chó mèo mà không có người lớn.
Khi đi du lịch hoặc công tác
- Tránh chơi với chó mèo lạ ở nơi mới.
- Không cho ăn hoặc vuốt ve động vật hoang.
- Nếu bị cắn thì rửa ngay và tìm cơ sở y tế.
- Hỏi trước nơi nào có vắc xin dại tại điểm đến.
- Đừng chờ về nhà mới đi khám.
Phòng tránh
- Tiêm phòng dại cho chó mèo trong nhà.
- Không thả rông chó.
- Rọ mõm khi dắt chó ra đường.
- Không trêu chó đang ăn hoặc đang ngủ.
- Không lại gần chó lạ.
- Dạy trẻ không ôm chó lạ và không nhìn thẳng vào mắt chó.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Rửa vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước mười lăm phút là bước quan trọng nhất.
- Đi khám ngay, đừng chờ xem con vật có sao không.
- Không đắp lá, không tin cách chữa dân gian — chỉ tiêm phòng mới phòng được dại.
Câu hỏi thường gặp
Bị chó cắn thì việc đầu tiên cần làm là gì?
Rửa vết thương ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng trong khoảng mười lăm phút, đây là bước quan trọng nhất để giảm nguy cơ bệnh dại.
Chó nhà đã tiêm phòng cắn thì có cần đi khám không?
Vẫn cần đi khám để bác sĩ đánh giá, vì còn nguy cơ nhiễm trùng và uốn ván, và cần xác minh tình trạng tiêm phòng của con vật.
Bệnh dại có chữa được không?
Khi đã phát bệnh thì gần như không cứu được, nhưng hoàn toàn phòng được nếu xử trí và tiêm phòng kịp thời sau khi bị cắn.
Vết cắn nhỏ hoặc chỉ bị liếm có sao không?
Vẫn cần đánh giá, vì nước bọt tiếp xúc với vết thương hở hoặc niêm mạc cũng có nguy cơ; hãy đi khám để được tư vấn.