Dị vật ở mũi, tai và mắt

Ba vị trí này có một điểm chung: cố tự lấy thường làm mọi việc tệ hơn.

Nguyên tắc là chỉ lấy khi nhìn thấy rõ, lấy được dễ, và không phải chọc vào sâu.

Dị vật ở mũi

• Rất hay gặp ở trẻ từ một tới bốn tuổi.
• Dấu hiệu: chảy mũi một bên, có mùi hôi, nghẹt một bên.
• Trẻ có thể không nói vì sợ bị mắng.
• Chảy mũi hôi một bên kéo dài là dấu hiệu điển hình.

Xử trí dị vật mũi

• Giữ trẻ bình tĩnh, đừng làm trẻ hoảng.
• Bịt bên mũi không có dị vật.
• Cho trẻ xì mạnh bên có dị vật.
• Chỉ làm nếu trẻ đủ lớn để hiểu và làm theo.
• Nếu không ra thì đưa đi khám.

Không dùng nhíp chọc vào mũi

• Dễ đẩy dị vật vào sâu hơn.
• Gây chảy máu và sưng nề.
• Trẻ giãy giụa làm tăng nguy cơ tổn thương.
• Dị vật vào sâu có thể rơi xuống đường thở.
• Để bác sĩ lấy bằng dụng cụ chuyên dụng.

Pin cúc áo trong mũi là cấp cứu

• Gây tổn thương niêm mạc rất nhanh.
• Có thể thủng vách mũi.
• Đi viện ngay, không chờ.
• Nói rõ với nhân viên y tế đó là pin.
• Điều này cũng áp dụng với pin trong tai và trong họng.

Dị vật ở tai

• Trẻ nhét hạt, đồ chơi nhỏ.
• Người lớn hay gặp côn trùng chui vào.
• Đầu tăm bông gãy còn sót lại.
• Dấu hiệu: đau tai, ù tai, nghe kém một bên, chảy dịch.

Không tự ngoáy lấy ra

• Ống tai rất hẹp và da mỏng.
• Dễ đẩy dị vật vào sâu hơn.
• Có thể làm thủng màng nhĩ.
• Gây chảy máu và đau dữ dội.
• Để bác sĩ lấy bằng dụng cụ và đèn soi.

Côn trùng trong tai

• Rất khó chịu vì côn trùng cử động.
• Nghiêng đầu sao cho tai đó hướng lên trên.
• Nhỏ dầu ăn hoặc nước ấm sạch vào tai.
• Côn trùng sẽ ngừng cử động, đỡ khó chịu ngay.
• Rồi đi khám để bác sĩ lấy ra.
• Không làm cách này nếu nghi thủng màng nhĩ.

Không nhỏ gì nếu tai đang chảy dịch

• Chảy dịch có thể là dấu hiệu thủng màng nhĩ.
• Nhỏ chất lỏng vào có thể gây hại.
• Trong trường hợp đó thì đi khám luôn.
• Nói rõ với bác sĩ tình trạng tai trước đó.

Về tăm bông

• Không nên ngoáy sâu vào ống tai.
• Đẩy ráy tai vào trong thay vì lấy ra.
• Có thể làm trầy da ống tai và gây viêm.
• Đầu bông có thể gãy và kẹt lại.
• Tai tự làm sạch được, chỉ cần lau vành ngoài.

Dị vật ở mắt

• Bụi, cát, mảnh vụn là thường gặp nhất.
• Mảnh kim loại khi mài cắt là loại nguy hiểm.
• Dấu hiệu: cộm, chảy nước mắt, đỏ mắt, sợ ánh sáng.

Tuyệt đối không dụi mắt

• Dụi làm dị vật cào xước giác mạc.
• Vết xước giác mạc rất đau và cần thời gian lành.
• Nói người bị nạn giữ tay lại.
• Với trẻ thì giữ tay trẻ.

Xử trí dị vật mắt thông thường

• Rửa tay trước khi chạm vào mắt.
• Chớp mắt nhiều lần.
• Rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý.
• Nghiêng đầu để nước chảy từ góc trong ra ngoài.
• Kéo nhẹ mí trên trùm lên mí dưới.
• Nếu thấy dị vật ở lòng trắng thì có thể lau nhẹ bằng góc khăn sạch ẩm.

Khi nào là cấp cứu mắt

• Vật cắm vào mắt — không rút ra.
• Do kim loại bắn với tốc độ cao.
• Nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
• Đau nhiều không giảm.
• Chảy máu trong mắt.
• Hoá chất bắn vào mắt.

Vật cắm vào mắt

• Đừng rút ra vì có thể gây tổn thương nặng hơn.
• Che mắt lại bằng cốc giấy hoặc vật cứng, không ép lên mắt.
• Che cả mắt lành để giảm cử động mắt.
• Cho người bị nạn nằm yên.
• Gọi cấp cứu.

Mảnh kim loại nhỏ

• Hay gặp khi mài, cắt, hàn.
• Có thể găm vào giác mạc và gỉ sét.
• Đừng tự lấy.
• Đi khám chuyên khoa mắt.
• Luôn đeo kính bảo hộ khi làm những việc này.

Dị vật là hạt đậu hoặc hạt khô

Hạt đậu, hạt ngô, hạt cơm nở ra khi gặp ẩm trong mũi hoặc tai. Vì vậy một dị vật hôm nay còn lỏng lẻo thì ngày mai đã chặt cứng và gây viêm. Đây là lý do không nên chọn cách "để vài hôm xem có tự ra không" với nhóm hạt.

Khi dị vật đã nằm lâu mà không ai biết

Có những trường hợp phát hiện rất muộn, thường qua các dấu hiệu gián tiếp.

• Mũi chảy dịch hôi một bên kéo dài — chảy một bên là dấu hiệu rất gợi ý ở trẻ nhỏ.
• Tai chảy dịch, nghe kém một bên, trẻ hay nghiêng đầu hoặc kéo tai.
• Mắt đỏ dai dẳng một bên, chảy nước mắt nhiều dù đã nhỏ thuốc.

Gặp các dấu hiệu này thì đi khám tai mũi họng hoặc mắt, đừng chỉ điều trị viêm.

Phòng ngừa cho trẻ

• Cất vật nhỏ ngoài tầm với.
• Cất pin cúc áo trong hộp có khoá.
• Kiểm tra đồ chơi có bộ phận rời không.
• Dạy trẻ không nhét đồ vào mũi tai.
• Đừng mắng khi trẻ đã lỡ làm, vì trẻ sẽ giấu.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Không tự chọc lấy dị vật ở mũi và tai — dễ đẩy vào sâu hơn.
2. Không dụi mắt; rửa bằng nước sạch và chớp mắt nhiều lần.
3. Pin cúc áo ở bất kỳ vị trí nào cũng là cấp cứu, đi viện ngay.

Câu hỏi thường gặp