Hóc nghẹn ở người lớn: nhận ra và xử trí trong vài giây

Hóc nghẹn là tình huống tính bằng giây, và điều quan trọng nhất là nhận ra đúng mức độ.

Vì người còn ho được và người không phát ra tiếng cần hai cách xử trí hoàn toàn khác nhau.

Dấu hiệu tắc nghẽn hoàn toàn

• Không nói được.
• Không ho ra tiếng, hoặc ho rất yếu.
• Không thở được hoặc thở rít.
• Ôm hai tay vào cổ, đây là dấu hiệu phổ biến.
• Mặt đỏ rồi chuyển tím.
• Hoảng loạn, mắt trợn.

Dấu hiệu tắc nghẽn một phần

• Vẫn ho được, ho mạnh.
• Vẫn nói được dù khó.
• Vẫn thở được.
• Trường hợp này xử trí khác hẳn.

Nếu họ còn ho được

• Khuyến khích họ ho tiếp.
• Đứng cạnh và theo dõi.
• Không vỗ lưng, không ép bụng lúc này.
• Ho là cách tống dị vật hiệu quả nhất.
• Can thiệp lúc này có thể làm dị vật kẹt sâu hơn.
• Chỉ hành động khi họ yếu đi và không ho được nữa.

Hỏi một câu để xác định

• Hỏi: anh có bị hóc không.
• Nếu trả lời được thì đường thở chưa tắc hoàn toàn.
• Nếu chỉ gật đầu mà không ra tiếng thì là tắc hoàn toàn.
• Câu hỏi đơn giản này phân loại rất nhanh.

Khi tắc hoàn toàn: gọi cấp cứu trước

• Nhờ người khác gọi trong khi bạn xử trí.
• Chỉ đích danh một người, đừng nói chung chung.
• Nếu chỉ có một mình thì bật loa ngoài.
• Bắt đầu xử trí ngay, đừng chờ.

Vỗ lưng

• Đứng bên cạnh và hơi phía sau họ.
• Một tay đỡ ngực, cho họ cúi người về phía trước.
• Dùng gót bàn tay vỗ mạnh vào giữa hai xương bả vai.
• Vỗ năm lần, mỗi lần kiểm tra xem dị vật ra chưa.
• Cúi người về trước là bước quan trọng, để dị vật ra ngoài chứ không xuống sâu.

Ép bụng

• Đứng phía sau, vòng hai tay quanh bụng họ.
• Nắm một tay lại, đặt phía trên rốn và dưới mũi ức.
• Tay kia nắm lấy, giật mạnh vào trong và lên trên.
• Làm năm lần, mỗi lần kiểm tra.
• Xen kẽ năm lần vỗ lưng và năm lần ép bụng.

Tiếp tục cho tới khi

• Dị vật ra được.
• Họ thở và ho lại được bình thường.
• Hoặc họ bất tỉnh.
• Đừng dừng lại giữa chừng vì mệt.

Nếu họ bất tỉnh

• Đỡ họ nằm xuống nhẹ nhàng, tránh va đập đầu.
• Gọi cấp cứu ngay nếu chưa gọi.
• Bắt đầu ép tim theo hướng dẫn của tổng đài.
• Kiểm tra miệng trước mỗi lần thổi ngạt nếu bạn được đào tạo.
• Chỉ lấy dị vật nếu nhìn thấy rõ và lấy được.

Không móc mù trong họng

• Đừng thọc tay vào họng khi không nhìn thấy gì.
• Có thể đẩy dị vật vào sâu hơn.
• Có thể gây tổn thương và sưng nề.
• Chỉ lấy khi nhìn thấy rõ và kẹp ra được dễ dàng.
• Đây là sai lầm rất hay gặp.

Nếu bạn bị hóc khi ở một mình

• Cố ho mạnh trước.
• Gọi cấp cứu nếu còn bấm được, để máy mở.
• Tự ép bụng bằng nắm tay của chính mình.
• Hoặc tì bụng vào lưng ghế cứng và giật mạnh xuống.
• Ra ngoài chỗ có người nếu được.

Với người mang thai hoặc người béo

• Không ép bụng.
• Ép ngực thay thế, đặt tay ở giữa xương ức.
• Vẫn vỗ lưng bình thường.
• Xen kẽ vỗ lưng và ép ngực.

Sau khi dị vật ra

• Cho họ ngồi nghỉ, thở đều.
• Nên đi khám, nhất là nếu đã phải ép bụng.
• Ép bụng có thể gây tổn thương bên trong.
• Có thể còn mảnh dị vật sót lại.
• Báo bác sĩ những gì đã xảy ra và đã làm.

Dấu hiệu còn sót dị vật

• Ho dai dẳng sau đó.
• Thở khò khè.
• Đau ngực hoặc đau họng kéo dài.
• Khó nuốt.
• Sốt sau vài ngày.
• Đi khám ngay nếu có những dấu hiệu này.

Ai dễ bị hóc nhất

• Người cao tuổi, nhất là người có răng giả.
• Người có bệnh thần kinh gây khó nuốt.
• Người say rượu.
• Người ăn vội hoặc vừa ăn vừa nói.
• Trẻ nhỏ, nhưng xử trí khác người lớn.

Phòng ngừa

• Ăn chậm, nhai kỹ.
• Không vừa ăn vừa nói hoặc cười.
• Cắt nhỏ thức ăn, nhất là thịt.
• Không ăn khi nằm hoặc khi đang di chuyển.
• Kiểm tra răng giả có vừa không.
• Hạn chế rượu trong bữa ăn.

Với người khó nuốt

• Hỏi bác sĩ về cách chế biến thức ăn phù hợp.
• Ngồi thẳng khi ăn và sau ăn một lúc.
• Ăn từng miếng nhỏ, chậm.
• Có người ở cạnh trong bữa ăn.
• Báo bác sĩ nếu họ hay sặc khi ăn uống.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Còn ho được thì khuyến khích ho, đừng can thiệp vội.
2. Không ra tiếng được thì vỗ lưng và ép bụng xen kẽ, gọi cấp cứu ngay.
3. Không móc mù trong họng — chỉ lấy khi nhìn thấy rõ.

Câu hỏi thường gặp