Hóc xương cá và dị vật ở họng

Hóc xương cá là chuyện xảy ra trong gần như mọi gia đình Việt.

Và cũng là nơi có hai mẹo dân gian gây hại thật: nuốt cơm và uống giấm.

Phân biệt với hóc đường thở

• Hóc xương ở họng: vẫn nói được, vẫn thở được, chỉ thấy vướng và đau.
• Hóc đường thở: không nói được, không thở được, tím tái.
• Hai tình huống hoàn toàn khác nhau.
• Bài này nói về loại thứ nhất.
• Loại thứ hai là cấp cứu, xử trí bằng vỗ lưng ép bụng.

Việc nên làm ngay

• Dừng ăn, đừng cố nuốt tiếp.
• Ho vài cái xem có ra không.
• Súc miệng nhẹ.
• Soi họng dưới ánh sáng tốt xem có nhìn thấy không.
• Nếu nhìn thấy rõ và ở nông thì có thể kẹp ra bằng nhíp sạch.

Không nuốt cơm hay chuối

• Đây là mẹo phổ biến nhất và cũng gây hại nhất.
• Cơm đẩy xương cắm sâu hơn vào thành họng.
• Xương có thể đâm xuyên qua thành thực quản.
• Việc lấy ra trở nên khó hơn nhiều.
• Có ca phải mổ vì làm theo cách này.

Không uống giấm

• Giấm không làm tan xương trong vài phút.
• Niêm mạc đang tổn thương thì bị kích ứng thêm.
• Gây đau và sưng.
• Làm bác sĩ khó quan sát khi soi.
• Mất thời gian trong khi có cách giải quyết nhanh.

Không dùng tay móc sâu

• Đẩy xương xuống sâu hơn.
• Gây trầy xước và chảy máu.
• Kích thích nôn, có thể sặc.
• Chỉ lấy khi nhìn thấy rõ ở vị trí rất nông.

Khi nào đi khám

• Vẫn cảm thấy vướng sau vài giờ.
• Đau tăng lên.
• Nuốt khó hoặc nuốt đau nhiều.
• Chảy nước bọt nhiều, không nuốt được nước bọt.
• Nôn ra máu.
• Sốt, sưng vùng cổ.
• Hóc xương to hoặc xương gà.

Đi khám sớm thay vì chờ

• Xương để lâu gây viêm và áp xe.
• Càng để lâu càng khó lấy.
• Bác sĩ soi họng gắp ra rất nhanh.
• Thủ thuật đơn giản hơn nhiều so với biến chứng.
• Đừng chờ vài ngày xem có tự hết không.

Cảm giác vướng mà không có xương

• Đôi khi xương đã trôi nhưng vết xước còn.
• Cảm giác vướng có thể kéo dài một hai ngày.
• Bác sĩ soi không thấy gì là kết quả tốt.
• Nhưng nếu cảm giác kéo dài hoặc đau tăng thì khám lại.

Biến chứng nếu để lâu

• Viêm nhiễm tại chỗ.
• Áp xe vùng cổ hoặc quanh thực quản.
• Thủng thực quản trong trường hợp nặng.
• Những biến chứng này rất nghiêm trọng.
• Và hoàn toàn phòng được bằng cách đi khám sớm.

Dị vật khác ở họng

• Xương gà, xương lợn nhỏ.
• Vỏ thuốc còn nguyên vỉ.
• Răng giả rời.
• Đồng xu, pin ở trẻ nhỏ.
• Những thứ này thường cần nội soi gắp.

Pin cúc áo là cấp cứu

• Nếu trẻ nuốt pin cúc áo thì đi viện ngay.
• Pin gây bỏng thực quản rất nhanh.
• Không chờ xem có triệu chứng không.
• Không cho ăn uống gì.
• Mang theo loại pin cùng loại để bác sĩ biết kích cỡ.

Với trẻ nhỏ

• Trẻ có thể không nói được là bị hóc.
• Dấu hiệu: bỏ ăn, chảy nước dãi, quấy khóc khi nuốt.
• Đừng cố móc họng trẻ.
• Đưa đi khám để bác sĩ soi.
• Cho trẻ ăn cá đã gỡ xương kỹ.

Ăn cá an toàn

• Ăn chậm, nhai kỹ.
• Không vừa ăn vừa nói cười.
• Chọn loại cá ít xương dăm cho trẻ và người cao tuổi.
• Gỡ xương kỹ trước khi cho trẻ ăn.
• Chú ý với cháo cá và canh cá vì khó thấy xương.

Xương xuống dạ dày

• Nhiều xương nhỏ trôi xuống và ra ngoài an toàn.
• Nhưng xương to hoặc sắc có thể gây tổn thương.
• Theo dõi đau bụng, sốt, nôn trong những ngày sau.
• Đi khám nếu có những dấu hiệu đó.
• Đừng ăn nhiều đồ cứng trong vài ngày.

Với người cao tuổi

• Răng giả làm giảm cảm giác trong miệng.
• Dễ nuốt phải xương mà không nhận ra.
• Ăn chậm và nhai kỹ hơn.
• Kiểm tra răng giả có vừa không.
• Người khó nuốt nên có người ở cạnh khi ăn.

Hóc xương ở người dùng thuốc chống đông

• Nguy cơ chảy máu cao hơn khi có vết xước.
• Càng không nên tự móc hay cố lấy.
• Đi khám sớm hơn so với người bình thường.
• Nói rõ với bác sĩ về thuốc đang dùng.
• Báo ngay nếu khạc ra máu.

Nếu ai đó đã làm theo mẹo dân gian

• Nói thật với bác sĩ.
• Đã nuốt cơm hay uống gì.
• Đã móc họng chưa.
• Thông tin này ảnh hưởng tới cách bác sĩ xử trí.
• Không ai trách bạn, nhưng họ cần biết.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Không nuốt cơm, không uống giấm — cả hai đều làm nặng thêm.
2. Đi khám sớm thay vì chờ; bác sĩ soi gắp ra rất nhanh.
3. Trẻ nuốt pin cúc áo là cấp cứu, đi viện ngay không chờ triệu chứng.

Câu hỏi thường gặp