Trẻ hóc dị vật: xử trí khác hẳn người lớn

Hóc dị vật là một trong những tai nạn gây tử vong hàng đầu ở trẻ nhỏ.

Và cách xử trí khác người lớn ở những điểm rất quan trọng.

Đánh giá trước tiên

• Trẻ còn ho được không.
• Còn khóc ra tiếng không.
• Nếu còn thì để trẻ ho, đừng can thiệp.
• Nếu không ra tiếng, mặt tím, thì phải xử trí ngay.
• Đây là bước phân loại quan trọng nhất.

Tuyệt đối không dốc ngược trẻ

• Không xách chân dốc ngược trẻ lên rồi rung lắc.
• Cách này không hiệu quả và rất nguy hiểm.
• Có thể gây tổn thương cổ và não.
• Có thể làm dị vật rơi sâu hơn.
• Đây là cách làm vẫn còn phổ biến và cần bỏ hẳn.

Trẻ dưới một tuổi: vỗ lưng

• Đặt trẻ nằm sấp dọc theo cẳng tay bạn.
• Đỡ hàm trẻ bằng tay, không bóp cổ.
• Đầu trẻ thấp hơn thân.
• Tì cẳng tay lên đùi bạn cho vững.
• Dùng gót bàn tay vỗ năm lần giữa hai xương bả vai.
• Vỗ dứt khoát nhưng phù hợp với trẻ nhỏ.

Trẻ dưới một tuổi: ép ngực

• Lật trẻ nằm ngửa dọc cẳng tay kia.
• Vẫn giữ đầu thấp hơn thân.
• Đặt hai ngón tay ở giữa xương ức, ngay dưới đường nối hai núm vú.
• Ấn xuống dứt khoát năm lần.
• Xen kẽ năm lần vỗ lưng và năm lần ép ngực.

Vì sao không ép bụng cho trẻ nhỏ

• Gan và các tạng của trẻ nằm tương đối thấp và dễ tổn thương.
• Ép bụng có thể gây chảy máu trong.
• Với trẻ dưới một tuổi thì dùng ép ngực thay thế.
• Đây là khác biệt quan trọng nhất so với người lớn.

Trẻ trên một tuổi

• Có thể dùng vỗ lưng và ép bụng như người lớn.
• Quỳ hoặc ngồi xuống cho ngang tầm trẻ.
• Cho trẻ cúi người về trước khi vỗ lưng.
• Ép bụng nhẹ hơn so với người lớn.
• Vẫn xen kẽ năm lần mỗi loại.

Gọi cấp cứu

• Nhờ người khác gọi trong khi bạn xử trí.
• Nếu một mình thì bật loa ngoài và vừa làm vừa nói.
• Đừng dừng xử trí để đi gọi.
• Nói rõ tuổi trẻ và tình trạng.

Nếu trẻ bất tỉnh

• Đặt trẻ nằm trên mặt phẳng cứng.
• Gọi cấp cứu nếu chưa gọi.
• Bắt đầu ép tim theo hướng dẫn tổng đài.
• Nhìn vào miệng trước mỗi lần thổi ngạt.
• Chỉ lấy dị vật nếu nhìn thấy rõ.

Không móc mù trong miệng trẻ

• Ngón tay người lớn to so với miệng trẻ.
• Dễ đẩy dị vật vào sâu hơn.
• Dễ gây tổn thương và sưng nề đường thở.
• Chỉ lấy khi nhìn thấy rõ và kẹp ra được.

Không cho uống nước để trôi xuống

• Nước không đẩy được dị vật ở đường thở.
• Làm tăng nguy cơ sặc thêm.
• Trẻ đang hóc thì không nuốt được.
• Đây là phản xạ sai rất hay gặp.

Thức ăn nguy hiểm nhất

• Thạch rau câu, nhất là loại hình trụ nhỏ.
• Hạt các loại: lạc, hạt dưa, hạt bí.
• Nho nguyên quả, cà chua bi.
• Xúc xích cắt thành khoanh tròn.
• Kẹo cứng, bỏng ngô.
• Miếng thịt to, xương nhỏ.

Vì sao thạch rau câu nguy hiểm

• Trơn, mềm nhưng dai, dễ bịt kín đường thở.
• Hình dạng vừa khít khí quản trẻ.
• Rất khó lấy ra bằng vỗ lưng vì trơn.
• Đã có nhiều ca tử vong ở trẻ.
• Không cho trẻ nhỏ ăn loại thạch hình trụ.

Cắt thức ăn cho an toàn

• Cắt nho và cà chua bi làm tư theo chiều dọc.
• Cắt xúc xích theo chiều dọc rồi mới cắt nhỏ.
• Không cắt thành khoanh tròn vì hình tròn dễ bịt kín.
• Nấu mềm rau củ cứng.
• Bỏ xương, bỏ hạt trước khi cho trẻ ăn.

Đồ vật nhỏ trong nhà

• Pin cúc áo là nguy hiểm nhất, có thể gây bỏng thực quản.
• Nam châm nhỏ, nhất là khi nuốt nhiều viên.
• Đồng xu, cúc áo, hạt vòng.
• Mảnh đồ chơi vỡ.
• Nuốt pin cúc áo là cấp cứu, đi viện ngay.

Quy tắc đơn giản về đồ chơi

• Nếu vật lọt qua lõi giấy vệ sinh thì trẻ nhỏ có thể nuốt được.
• Cất những vật đó ngoài tầm với.
• Chọn đồ chơi đúng độ tuổi ghi trên bao bì.
• Kiểm tra đồ chơi có bộ phận dễ rời không.
• Để đồ chơi của anh chị lớn riêng ra.

Thói quen ăn uống an toàn

• Cho trẻ ngồi thẳng khi ăn.
• Không cho trẻ ăn khi đang chạy nhảy, cười đùa.
• Không cho ăn trên xe đang chạy.
• Luôn có người lớn ở cạnh khi trẻ ăn.
• Dạy trẻ nhai kỹ.

Sau khi trẻ ra được dị vật

• Vẫn nên đưa trẻ đi khám.
• Có thể còn sót mảnh nhỏ.
• Có thể có tổn thương do thao tác sơ cứu.
• Theo dõi ho dai dẳng, khò khè, sốt trong những ngày sau.
• Nói rõ với bác sĩ trẻ đã hóc gì.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Không dốc ngược trẻ rung lắc — đặt sấp dọc cẳng tay, đầu thấp hơn thân.
2. Trẻ dưới một tuổi thì ép ngực, không ép bụng.
3. Thạch rau câu và hạt là hai thứ nguy hiểm nhất với trẻ nhỏ.

Câu hỏi thường gặp