Chảy máu nhìn thấy được thì ai cũng biết là cần xử trí.
Nguy hiểm hơn là loại chảy máu bên trong, vì nó âm thầm và người bị thương có thể trông vẫn bình thường lúc đầu.
Khi nào nghĩ tới chảy máu trong
- Sau tai nạn giao thông.
- Sau ngã từ trên cao.
- Sau va đập mạnh vào bụng hoặc ngực.
- Sau chấn thương ở người dùng thuốc chống đông.
- Khi có dấu hiệu toàn thân mà không thấy vết thương ngoài.
Dấu hiệu toàn thân
- Da tái nhợt, lạnh và ẩm.
- Mạch nhanh.
- Thở nhanh, nông.
- Khát nước nhiều.
- Buồn nôn.
- Chóng mặt khi ngồi dậy.
- Kích thích hoặc lơ mơ dần.
Dấu hiệu tại chỗ
- Đau và chướng vùng bụng.
- Bụng cứng khi ấn.
- Bầm tím lan rộng.
- Sưng nhanh ở một vùng.
- Đau vai mà không có chấn thương ở vai.
- Đau ngực và khó thở tăng dần.
Chảy máu đường tiêu hoá
- Nôn ra máu đỏ tươi hoặc như bã cà phê.
- Đi ngoài phân đen như hắc ín, mùi rất khó chịu.
- Đi ngoài ra máu đỏ.
- Đây là tình huống cấp cứu.
- Đặc biệt nguy hiểm ở người có bệnh gan hoặc dùng thuốc chống đông.
Chảy máu trong sọ
- Sau chấn thương đầu.
- Đau đầu tăng dần.
- Nôn nhiều lần.
- Lơ mơ, khó đánh thức.
- Yếu tay chân một bên, nói khó.
- Đồng tử hai bên không đều.
- Có thể xuất hiện muộn nhiều giờ tới nhiều tuần.
Nhóm nguy cơ cao hơn
- Người dùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu.
- Người cao tuổi.
- Người có bệnh gan.
- Người có rối loạn đông máu.
- Người uống rượu nhiều.
- Nhóm này nên đi khám kể cả sau va đập nhẹ.
Việc cần làm khi nghi ngờ
- Gọi cấp cứu ngay, không chờ thêm dấu hiệu.
- Cho người bệnh nằm yên.
- Giữ ấm bằng chăn hoặc áo khoác.
- Không cho ăn uống gì.
- Theo dõi hơi thở và mức độ tỉnh táo.
- Nói chuyện để đánh giá họ còn đáp ứng không.
Không tự ý di chuyển
- Nếu nghi chấn thương cột sống thì không di chuyển.
- Nhất là sau tai nạn giao thông hoặc ngã cao.
- Chỉ di chuyển nếu hiện trường nguy hiểm.
- Nếu buộc phải di chuyển thì giữ đầu và thân thẳng hàng.
- Cần nhiều người cùng làm.
Không tự chở đi bệnh viện nếu nặng
- Gọi cấp cứu để xử trí bắt đầu ngay trên đường.
- Họ cũng báo trước cho bệnh viện chuẩn bị.
- Di chuyển không đúng cách có thể làm nặng thêm.
- Trừ khi không có xe cấp cứu và bệnh viện rất gần.
Thông tin cần cung cấp
- Tai nạn xảy ra thế nào và lúc mấy giờ.
- Va đập vào đâu, từ độ cao nào, tốc độ ra sao.
- Có mất ý thức không.
- Đang dùng thuốc gì, nhất là thuốc chống đông.
- Bệnh nền nếu biết.
Theo dõi sau va đập mạnh
- Ngay cả khi ban đầu thấy bình thường.
- Nên có người ở cùng trong những giờ đầu.
- Theo dõi các dấu hiệu đã nêu.
- Không uống rượu bia.
- Đi khám ngay nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Đau vai mà không va vào vai
- Đây là dấu hiệu dễ bị bỏ qua.
- Có thể do máu trong ổ bụng kích thích cơ hoành.
- Cảm giác đau lan lên vai.
- Kèm đau bụng sau chấn thương thì cần đi khám ngay.
Bầm tím bất thường
- Bầm tím lan rộng nhanh.
- Bầm tím ở nơi không bị va đập.
- Bầm tím xuất hiện dễ dàng không rõ lý do.
- Có thể là dấu hiệu rối loạn đông máu.
- Đi khám để được đánh giá.
Chảy máu trong ổ bụng sau tai nạn giao thông
Va chạm xe máy với tay lái hoặc dây an toàn ép ngang bụng là cơ chế hay gây tổn thương lá lách và gan. Người bị nạn đứng dậy được, phủi quần áo rồi về nhà là chuyện rất thường thấy, và vài giờ sau mới lịm đi. Hãy để ý ba thứ trong ngày đầu sau va chạm.
- Bụng chướng dần, sờ thấy căng dù không ăn gì nhiều.
- Đau tăng lên chứ không giảm đi theo thời gian.
- Mạch nhanh dần trong khi người mệt lả, da nhợt, đầu ngón tay lạnh.
Chảy máu sau gãy xương lớn
Gãy xương đùi hoặc gãy khung chậu có thể giữ lại trong mô một lượng máu rất lớn mà bên ngoài không thấy gì. Người bệnh có thể tỉnh táo lúc đầu rồi tụt dần. Nếu có gãy xương lớn, đừng đánh giá mức độ nguy hiểm bằng vẻ ngoài của vết thương — hãy theo dõi sắc mặt, mạch và mức độ tỉnh táo, và gọi cấp cứu thay vì tự chở đi.
Đừng cho uống thuốc giảm đau tuỳ tiện
- Một số thuốc giảm đau ảnh hưởng tới đông máu.
- Có thể làm chảy máu nặng thêm.
- Cũng làm che lấp triệu chứng.
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.
- Trong tình huống nghi chảy máu trong thì không cho uống gì.
Ở trẻ em
- Trẻ có thể trông vẫn chơi được dù có tổn thương.
- Theo dõi kỹ sau va đập mạnh.
- Báo động khi trẻ li bì, nôn nhiều, đau bụng tăng.
- Ngưỡng đi khám nên thấp hơn người lớn.
- Đừng chờ xem có đỡ không.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Da tái lạnh ẩm, mạch nhanh, khát nước, lơ mơ là dấu hiệu mất máu dù không thấy máu.
- Người dùng thuốc chống đông nên đi khám kể cả sau va đập nhẹ.
- Gọi cấp cứu thay vì tự chở đi khi nghi chấn thương nặng.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết có chảy máu bên trong?
Dựa vào dấu hiệu toàn thân như da tái nhợt lạnh ẩm, mạch nhanh, thở nhanh, khát nước, lơ mơ, cùng với đau và chướng vùng bị va đập.
Sau tai nạn mà thấy bình thường thì có yên tâm không?
Không hẳn. Chảy máu trong có thể tiến triển dần trong nhiều giờ, nên sau va đập mạnh cần theo dõi và đi khám nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen nghĩa là gì?
Đó là dấu hiệu chảy máu đường tiêu hoá và cần đi cấp cứu, đặc biệt nguy hiểm ở người dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh gan.
Trong lúc chờ cấp cứu tôi nên làm gì?
Cho người bệnh nằm yên, giữ ấm, không cho ăn uống, theo dõi hơi thở và mức độ tỉnh táo, và không tự ý di chuyển nếu nghi chấn thương cột sống.