Bỏng hoá chất khác bỏng nhiệt ở một điểm quan trọng.
Nhiệt dừng khi rời nguồn, còn hoá chất vẫn tiếp tục ăn mòn cho tới khi được rửa hết.
Nguyên tắc chung
- Bảo vệ bản thân trước, đeo găng nếu có.
- Phủi bỏ hoá chất dạng bột trước khi rửa.
- Cởi bỏ quần áo dính hoá chất.
- Rửa bằng nhiều nước sạch chảy liên tục.
- Rửa lâu hơn bỏng nhiệt nhiều.
- Gọi cấp cứu.
Vì sao phải rửa lâu hơn
- Hoá chất còn trên da thì còn tiếp tục phá huỷ mô.
- Rửa ngắn chỉ pha loãng chứ chưa loại bỏ hết.
- Ít nhất hai mươi phút, có khi lâu hơn.
- Tiếp tục rửa cho tới khi đội cấp cứu tiếp nhận.
- Đây là khác biệt chính so với bỏng nhiệt.
Không trung hoà
- Đừng đổ chất kiềm lên bỏng axit hay ngược lại.
- Phản ứng trung hoà sinh nhiệt.
- Bạn sẽ có thêm bỏng nhiệt chồng lên bỏng hoá chất.
- Chỉ rửa bằng nước sạch.
- Đây là sai lầm nguy hiểm và khá phổ biến.
Hoá chất dạng bột
- Phủi sạch bột khô trước khi rửa.
- Dùng vải khô hoặc bàn chải, đeo găng.
- Vì một số bột gặp nước sinh nhiệt mạnh.
- Sau khi phủi hết mới rửa bằng nhiều nước.
- Cẩn thận không để bột bay vào mắt hoặc hít phải.
Bỏng vôi
- Rất hay gặp trong xây dựng ở Việt Nam.
- Vôi sống gặp nước sinh nhiệt rất mạnh.
- Phủi sạch bột vôi khô trước.
- Rồi rửa bằng nhiều nước chảy, thời gian dài.
- Bỏng vôi thường sâu và tiến triển âm thầm.
- Luôn đi khám dù ban đầu trông nhẹ.
Cởi bỏ quần áo dính hoá chất
- Quần áo giữ hoá chất áp vào da.
- Cởi bỏ càng sớm càng tốt.
- Cắt ra thay vì kéo qua đầu.
- Tránh làm hoá chất dây sang vùng da khác.
- Người giúp cũng phải tránh dính vào.
Hoá chất bắn vào mắt
- Đây là tình huống rất khẩn cấp.
- Rửa ngay bằng nước sạch chảy liên tục.
- Ít nhất hai mươi phút.
- Mở mí mắt ra, người bị thương sẽ muốn nhắm chặt.
- Nghiêng đầu để nước chảy từ góc trong ra ngoài.
- Không để nước chảy sang mắt lành.
- Đi cấp cứu ngay và tiếp tục rửa trên đường nếu được.
Kính áp tròng
- Nếu đang đeo thì tháo ra nếu làm được dễ dàng.
- Nhưng đừng mất thời gian loay hoay.
- Rửa mắt là ưu tiên cao hơn.
- Nói với bác sĩ rằng bạn đang đeo kính áp tròng.
Hít phải hơi hoá chất
- Đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí ngay.
- Nhưng không tự lao vào nơi kín có hơi độc.
- Gọi cấp cứu.
- Nới lỏng quần áo vùng cổ.
- Theo dõi hơi thở.
Nuốt phải hoá chất
- Không gây nôn.
- Nôn làm hoá chất đi qua thực quản lần nữa.
- Không cho uống bất cứ thứ gì để trung hoà.
- Gọi cấp cứu ngay.
- Mang theo vỏ chai hoặc nhãn hoá chất.
Bỏng do ắc quy
- Dịch trong ắc quy có tính ăn mòn mạnh.
- Hay gặp khi sửa xe hoặc khi ắc quy nổ.
- Rửa ngay bằng nhiều nước chảy.
- Cẩn thận đặc biệt nếu bắn vào mắt.
- Đeo kính bảo hộ khi làm việc với ắc quy.
Mang theo thông tin hoá chất
- Mang vỏ chai, nhãn, hoặc chụp ảnh nhãn.
- Biết tên hoá chất giúp xử trí đúng.
- Nói rõ tiếp xúc bao lâu và bằng cách nào.
- Nói rõ đã rửa bao lâu rồi.
- Ở nơi làm việc, hỏi bản thông tin an toàn hoá chất.
Bỏng lạnh
- Gặp khi tiếp xúc với đá khô hoặc khí nén hoá lỏng.
- Da trắng bệch, cứng, tê.
- Làm ấm từ từ bằng nước ấm, không dùng nước nóng.
- Không chà xát vùng bị bỏng lạnh.
- Đi khám vì tổn thương có thể sâu hơn vẻ ngoài.
Hoá chất trong gia đình
- Chất tẩy rửa bồn cầu, nước tẩy, thông cống.
- Nhiều loại có tính ăn mòn mạnh.
- Đeo găng khi dùng.
- Không pha trộn các loại với nhau vì có thể sinh khí độc.
- Dùng nơi thoáng khí.
Không đựng hoá chất trong chai nước
- Đây là nguyên nhân ngộ độc rất hay gặp ở trẻ.
- Giữ nguyên bao bì gốc có nhãn.
- Cất ở tủ cao có khoá.
- Không để dưới bồn rửa trong tầm với của trẻ.
- Đây là quy tắc đơn giản mà cứu được nhiều tai nạn.
Bỏng do xi măng
- Xi măng ướt có tính kiềm và ăn mòn da.
- Tổn thương tiến triển chậm nên dễ bị bỏ qua.
- Người thợ có thể không thấy đau ngay.
- Rửa sạch ngay khi dính và thay quần áo ướt.
- Đi khám nếu da đỏ, rát hoặc phồng sau vài giờ.
Ở nơi làm việc
- Biết trạm rửa mắt và vòi rửa khẩn cấp ở đâu.
- Biết ai là người phụ trách an toàn.
- Dùng đủ trang bị bảo hộ.
- Đọc nhãn trước khi dùng hoá chất lạ.
- Báo cáo mọi sự cố dù nhỏ.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Rửa lâu hơn bỏng nhiệt nhiều — hoá chất còn trên da thì còn phá huỷ.
- Không trung hoà bằng chất khác, chỉ rửa bằng nhiều nước sạch.
- Phủi bột khô trước khi rửa, nhất là với vôi.
Câu hỏi thường gặp
Bỏng hoá chất rửa bao lâu?
Rửa lâu hơn bỏng nhiệt nhiều, thường ít nhất hai mươi phút và có khi lâu hơn, cho tới khi đội cấp cứu tiếp nhận.
Có nên dùng chất khác để trung hoà hoá chất không?
Không. Phản ứng trung hoà sinh nhiệt và làm tổn thương nặng thêm; chỉ rửa bằng nhiều nước sạch.
Bỏng vôi tôi có gì đặc biệt?
Vôi khô gặp nước sinh nhiệt mạnh, nên phải phủi sạch bột vôi khô trước rồi mới rửa bằng nhiều nước chảy.
Hoá chất bắn vào mắt thì làm gì?
Rửa ngay bằng nước sạch chảy liên tục ít nhất hai mươi phút, mở mí mắt ra, nghiêng đầu để nước chảy từ trong ra ngoài, và đi cấp cứu.