Bỏng nước sôi là tai nạn trong nhà hay gặp nhất ở trẻ nhỏ tại Việt Nam.
Và hầu hết đều phòng được bằng vài thay đổi đơn giản trong bếp.
Vì sao trẻ bỏng nặng hơn
- Da trẻ mỏng hơn da người lớn nhiều.
- Cùng nhiệt độ gây tổn thương sâu hơn.
- Trẻ phản ứng chậm hơn, tiếp xúc lâu hơn.
- Diện tích cơ thể nhỏ nên bỏng chiếm tỷ lệ lớn hơn.
- Trẻ mất nước nhanh hơn.
Xử trí ngay
- Đưa trẻ ra khỏi nguồn nhiệt.
- Cởi quần áo ướt nóng, trừ phần dính chặt vào da.
- Làm mát dưới nước mát chảy khoảng hai mươi phút.
- Giữ ấm phần còn lại của cơ thể.
- Che vết bỏng bằng gạc sạch rồi đưa đi khám.
Vì sao phải cởi quần áo ướt
- Vải ướt nước sôi tiếp tục giữ nhiệt áp vào da.
- Cởi ra giúp dừng quá trình bỏng.
- Nhưng nếu vải dính chặt thì đừng kéo.
- Cắt xung quanh và dội nước qua lớp vải.
- Để bác sĩ xử lý phần dính.
Chú ý hạ thân nhiệt
- Trẻ rất dễ mất nhiệt khi làm mát vùng bỏng.
- Làm mát vùng bỏng nhưng đắp chăn phần còn lại.
- Giữ phòng ấm.
- Nếu trẻ run nhiều thì rút ngắn thời gian làm mát và đi viện.
- Đây là điểm khác quan trọng so với người lớn.
Tuyệt đối không bôi gì
- Không kem đánh răng, không nước mắm.
- Không mỡ trăn, không dầu ăn.
- Không lòng trắng trứng, không lá cây.
- Những cách này vẫn còn rất phổ biến và gây hại thật.
- Nếu ai đó đã bôi rồi thì nói thật với bác sĩ.
Hầu hết bỏng ở trẻ nên đi khám
- Khó đánh giá độ sâu bằng mắt thường.
- Bỏng trông nhẹ có thể sâu hơn tưởng.
- Trẻ dễ mất nước và nhiễm trùng.
- Cần đánh giá về giảm đau cho trẻ.
- Đi khám sớm giúp giảm sẹo về sau.
Đi cấp cứu ngay khi
- Bỏng rộng.
- Bỏng ở mặt, cổ, tay, chân, bộ phận sinh dục.
- Bỏng vòng quanh chi.
- Da trắng bệch hoặc cháy đen.
- Trẻ khó thở, khàn tiếng.
- Trẻ li bì hoặc quấy khóc không dỗ được.
- Trẻ dưới một tuổi bị bỏng.
Ba nguồn bỏng hay gặp nhất
- Nước sôi và đồ ăn nóng trong bếp.
- Phích nước và bình siêu tốc.
- Ống bô xe máy.
- Cả ba đều phòng được.
Phòng bỏng trong bếp
- Nấu ở bếp phía trong, quay cán nồi vào trong.
- Không bế trẻ khi đang nấu hoặc cầm đồ nóng.
- Không để trẻ chơi trong bếp khi đang nấu.
- Không đặt bát canh nóng gần mép bàn.
- Không dùng khăn trải bàn dài vì trẻ có thể kéo.
- Để đồ ăn nguội bớt trước khi cho trẻ.
Phích nước và bình siêu tốc
- Để ở nơi cao, trẻ không với tới.
- Không để dây điện bình siêu tốc thõng xuống.
- Không đặt phích dưới nền nhà.
- Chọn loại phích khó đổ.
- Đây là nguồn bỏng nặng rất hay gặp.
Nước tắm
- Luôn thử nhiệt độ nước bằng khuỷu tay hoặc cổ tay trước.
- Cho nước lạnh vào trước rồi mới thêm nước nóng.
- Khuấy đều trước khi cho trẻ vào.
- Đặt nhiệt độ bình nóng lạnh ở mức an toàn.
- Không để trẻ một mình trong nhà tắm.
Bỏng do ống bô xe máy
- Rất hay gặp ở trẻ nhỏ tại Việt Nam.
- Thường bỏng sâu vì ống bô rất nóng.
- Lắp che ống bô nếu chở trẻ.
- Dạy trẻ tránh xa xe vừa dừng.
- Cho trẻ lên xuống xe từ phía không có ống bô.
Điện và hoá chất
- Lắp nắp che ổ điện.
- Kiểm tra dây điện hở.
- Cất hoá chất tẩy rửa ngoài tầm với.
- Không đựng hoá chất trong chai nước uống.
- Bỏng do điện và hoá chất luôn phải đi khám.
Pháo và lửa
- Không cho trẻ chơi gần bếp lửa, nến, bật lửa.
- Cất bật lửa và diêm ngoài tầm với.
- Không để trẻ chơi pháo.
- Lắp thiết bị báo khói trong nhà.
- Dạy trẻ cách thoát hiểm khi có cháy.
Sau khi đi khám về
- Làm đúng hướng dẫn thay băng của bác sĩ.
- Không tự bôi thêm thứ gì.
- Cho trẻ uống đủ nước.
- Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng.
- Giữ đúng lịch tái khám.
- Che nắng vùng da mới lành.
Dạy trẻ lớn hơn về an toàn
- Giải thích vì sao không được vào bếp khi đang nấu.
- Dạy trẻ không tự rót nước nóng.
- Dạy trẻ tránh xa ống bô xe vừa dừng.
- Dạy trẻ gọi người lớn khi thấy ai bị bỏng.
- Nhắc lại định kỳ chứ không nói một lần.
Về sẹo
- Sơ cứu đúng ngay từ đầu giảm sẹo rõ rệt.
- Hỏi bác sĩ về chăm sóc sẹo sau khi vết bỏng lành.
- Không tự mua kem trị sẹo cho trẻ.
- Che nắng là biện pháp đơn giản và quan trọng.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Da trẻ mỏng hơn nên bỏng sâu hơn — hầu hết bỏng ở trẻ nên đi khám.
- Làm mát vùng bỏng nhưng giữ ấm phần còn lại, trẻ rất dễ hạ thân nhiệt.
- Quay cán nồi vào trong và để phích nước trên cao là hai việc phòng ngừa hiệu quả nhất.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trẻ bỏng nặng hơn người lớn ở cùng nhiệt độ?
Vì da trẻ mỏng hơn nhiều, nên cùng một nhiệt độ và thời gian tiếp xúc sẽ gây tổn thương sâu hơn.
Trẻ bị bỏng thì có cần đi khám không?
Nên đưa đi khám với hầu hết trường hợp bỏng ở trẻ, kể cả khi trông có vẻ nhẹ, vì khó đánh giá độ sâu và trẻ dễ mất nước.
Làm mát cho trẻ bao lâu?
Khoảng hai mươi phút dưới nước mát chảy, nhưng phải giữ ấm phần cơ thể còn lại vì trẻ rất dễ bị hạ thân nhiệt.
Nguồn gây bỏng hay gặp nhất ở trẻ là gì?
Nước sôi, canh và cháo nóng, phích nước, nước tắm quá nóng, và ống bô xe máy là những nguồn phổ biến nhất.