Bỏng nắng và say nắng: hai vấn đề khác nhau

Hai tình trạng này hay bị gọi chung nhưng khác nhau hoàn toàn.

Một cái khó chịu vài ngày, một cái có thể đe doạ tính mạng trong vài giờ.

Bỏng nắng là gì

• Tổn thương da do tia cực tím.
• Da đỏ, nóng rát, đau khi chạm.
• Có thể có bọng nước nếu nặng.
• Xuất hiện sau vài giờ, nặng nhất sau khoảng một ngày.
• Sau đó bong da.

Xử trí bỏng nắng

• Vào chỗ mát ngay.
• Làm mát da bằng nước mát hoặc khăn ướt.
• Uống nhiều nước.
• Mặc đồ rộng, mềm.
• Không chọc vỡ bọng nước.
• Hỏi dược sĩ về sản phẩm làm dịu da phù hợp.

Không bôi thứ gì tuỳ tiện lên bỏng nắng

• Không bôi dầu, mỡ, kem đánh răng.
• Không dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc.
• Không bôi lên vùng có bọng nước vỡ.
• Hỏi dược sĩ nếu không chắc.

Bỏng nắng nặng cần đi khám

• Bọng nước nhiều và rộng.
• Sốt, ớn lạnh.
• Đau đầu, buồn nôn, chóng mặt.
• Bỏng nắng ở trẻ nhỏ.
• Dấu hiệu nhiễm trùng vùng da bong.

Say nắng và kiệt sức do nóng

• Kiệt sức do nóng là giai đoạn sớm hơn.
• Vã mồ hôi nhiều, da ẩm lạnh, mệt, chóng mặt.
• Buồn nôn, chuột rút, mạch nhanh.
• Xử trí kịp thì hồi phục được.
• Không xử trí thì tiến triển thành say nắng.

Dấu hiệu say nắng: tình huống cấp cứu

• Thân nhiệt rất cao.
• Da nóng, có thể khô hoặc vẫn ẩm.
• Lú lẫn, nói lảm nhảm.
• Kích động hoặc lơ mơ.
• Co giật.
• Mất ý thức.
• Gọi cấp cứu ngay.

Rối loạn ý thức là dấu hiệu quyết định

• Đây là điểm phân biệt quan trọng nhất.
• Người còn tỉnh táo hoàn toàn thì thường là kiệt sức do nóng.
• Lú lẫn, nói lảm nhảm, không nhận ra người quen là dấu hiệu nặng.
• Đừng chờ thêm dấu hiệu mới gọi.

Xử trí tại chỗ

• Đưa vào chỗ mát, có bóng râm hoặc phòng điều hoà.
• Cởi bớt quần áo.
• Làm mát bằng nước mát và quạt.
• Đặt khăn ướt hoặc túi lạnh ở cổ, nách, bẹn.
• Nếu còn tỉnh táo hoàn toàn thì cho uống nước từng ngụm.
• Nếu lú lẫn thì không cho uống gì.

Vì sao đặt lạnh ở cổ nách bẹn

• Đó là nơi mạch máu lớn đi gần da.
• Làm mát ở đó hiệu quả hơn.
• Bọc đá trong khăn, không áp trực tiếp.
• Kết hợp quạt để tăng bay hơi.

Không cho uống khi lú lẫn

• Nguy cơ sặc rất cao.
• Chờ tới khi họ tỉnh táo hoàn toàn.
• Trong lúc đó tập trung làm mát.
• Nhân viên y tế sẽ bù dịch bằng đường truyền.

Ai dễ bị nhất

• Trẻ nhỏ.
• Người cao tuổi.
• Người làm việc ngoài trời.
• Người có bệnh tim, phổi, thận.
• Người dùng một số thuốc ảnh hưởng tới điều hoà thân nhiệt.
• Hỏi bác sĩ nếu bạn thuộc nhóm này.

Tuyệt đối không để trẻ trong xe đóng kín

• Nhiệt độ trong xe tăng rất nhanh dù trời không quá nóng.
• Hé cửa sổ không đủ để ngăn điều đó.
• Không để trẻ trong xe dù chỉ vài phút.
• Điều này cũng áp dụng với vật nuôi.
• Nếu thấy trẻ bị bỏ quên trong xe thì gọi cấp cứu ngay.

Uống gì khi nóng

• Nước lọc là lựa chọn chính.
• Uống đều đặn, từng ít một.
• Hạn chế đồ uống có cồn vì làm mất nước thêm.
• Hỏi bác sĩ nếu bạn có bệnh tim hoặc thận cần hạn chế nước.
• Theo dõi màu nước tiểu là cách đơn giản để biết đủ nước chưa.

Phòng ngừa khi làm việc ngoài trời

• Uống nước đều đặn, đừng chờ khát.
• Nghỉ trong bóng râm theo chu kỳ.
• Tránh giờ nắng gắt nhất nếu sắp xếp được.
• Mặc đồ sáng màu, rộng, thoáng.
• Đội mũ rộng vành.
• Để ý lẫn nhau trong nhóm làm việc.

Chuột rút do nóng

• Thường ở chân hoặc bụng khi làm việc nặng trong nóng.
• Là dấu hiệu sớm cần chú ý.
• Dừng việc, vào chỗ mát, uống nước.
• Xoa bóp nhẹ vùng chuột rút.
• Nếu không đỡ hoặc kèm mệt nhiều thì đi khám.

Chống nắng cho da

• Bóng râm, quần áo và mũ quan trọng hơn kem chống nắng.
• Bôi kem đủ lượng và bôi lại sau khi ra mồ hôi hoặc xuống nước.
• Chú ý những vùng hay quên: tai, gáy, mu bàn chân.
• Trẻ nhỏ cần che chắn nhiều hơn.
• Hỏi dược sĩ về sản phẩm phù hợp cho trẻ.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Rối loạn ý thức là dấu hiệu phân biệt quan trọng nhất — lú lẫn thì gọi cấp cứu ngay.
2. Làm mát bằng nước và quạt, đặt lạnh ở cổ nách bẹn trong lúc chờ.
3. Không bao giờ để trẻ trong xe đóng kín, dù chỉ vài phút.

Câu hỏi thường gặp