Sơ cứu bỏng kéo dài hai mươi phút, còn quá trình lành kéo dài nhiều tuần.
Và những gì làm trong giai đoạn đó quyết định vết sẹo về sau.
Nguyên tắc chung
- Giữ vết bỏng sạch và khô.
- Tránh nhiễm trùng.
- Làm theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.
- Không tự bôi thêm thứ gì.
- Giữ đúng lịch tái khám.
Thay băng
- Rửa tay kỹ trước khi thay.
- Chuẩn bị sẵn mọi thứ trước khi mở băng cũ.
- Gỡ băng nhẹ nhàng, làm ẩm nếu dính.
- Quan sát vết bỏng khi thay.
- Băng lại bằng gạc sạch không dính.
- Thay theo tần suất bác sĩ dặn.
Không dùng bông gòn
- Sợi bông dính vào vết bỏng.
- Gỡ ra rất đau và làm tổn thương mô mới.
- Dùng gạc không dính theo hướng dẫn.
- Hỏi dược sĩ loại băng phù hợp.
Bọng nước
- Không tự chọc vỡ.
- Nếu tự vỡ thì che lại bằng gạc sạch.
- Không bóc lớp da bên trên.
- Lớp da đó vẫn bảo vệ vết thương.
- Để bác sĩ xử lý nếu bọng nước lớn hoặc ở chỗ dễ vỡ.
Dấu hiệu nhiễm trùng
- Sưng, nóng, đỏ tăng lên quanh vết bỏng.
- Đau tăng thay vì giảm dần.
- Chảy dịch đục hoặc có mùi.
- Vệt đỏ lan ra từ vết bỏng.
- Sốt, ớn lạnh.
- Đi khám ngay, đừng chờ tới lịch hẹn.
Ngứa khi đang lành
- Rất thường gặp và có thể kéo dài.
- Đừng gãi vì làm tổn thương da mới.
- Vỗ nhẹ thay vì gãi.
- Giữ da đủ ẩm theo hướng dẫn bác sĩ.
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu ngứa nhiều ảnh hưởng giấc ngủ.
- Cắt móng tay ngắn, nhất là với trẻ.
Đau trong quá trình lành
- Đau thường giảm dần.
- Đau tăng lên là dấu hiệu cần đi khám.
- Hỏi bác sĩ về giảm đau trước khi thay băng.
- Thay băng đúng cách cũng giảm đau đáng kể.
- Với trẻ, chuẩn bị tâm lý trước mỗi lần thay.
Ăn uống trong giai đoạn lành
- Cơ thể cần nhiều năng lượng hơn để lành vết thương.
- Ăn đủ, nhất là đủ chất đạm.
- Uống đủ nước.
- Hỏi bác sĩ nếu bỏng rộng vì có thể cần chế độ riêng.
- Không tự mua thực phẩm chức năng.
Vận động
- Bỏng quanh khớp dễ gây co rút khi lành.
- Hỏi bác sĩ về bài tập vận động cần làm.
- Làm đều đặn dù hơi khó chịu.
- Bỏ giai đoạn này có thể để lại hạn chế vận động lâu dài.
- Kỹ thuật viên phục hồi chức năng có thể hướng dẫn.
Che nắng vùng da mới lành
- Da mới lành rất dễ sạm và dễ bỏng nắng lại.
- Che bằng quần áo là cách tốt nhất.
- Nếu dùng kem chống nắng thì hỏi bác sĩ loại phù hợp.
- Giữ thói quen này nhiều tháng.
- Đây là biện pháp giảm sẹo thâm hiệu quả nhất.
Về sẹo
- Sẹo hình thành dần trong nhiều tháng.
- Bỏng sâu và bỏng nhiễm trùng để lại sẹo nhiều hơn.
- Sơ cứu đúng ngay từ đầu là yếu tố quan trọng nhất.
- Hỏi bác sĩ về phương pháp chăm sóc sẹo phù hợp.
- Không tự mua sản phẩm trị sẹo quảng cáo trên mạng.
Băng ép và áo ép
- Với một số vết bỏng, bác sĩ có thể chỉ định áo ép.
- Giúp hạn chế sẹo phì đại.
- Cần mặc đủ thời gian mới có tác dụng.
- Hỏi rõ cách dùng và thời gian.
- Đây là quá trình dài cần kiên nhẫn.
Giữ vết bỏng khi tắm
- Hỏi bác sĩ bao giờ được làm ướt vết bỏng.
- Trước đó thì che chắn khi tắm.
- Dùng vòi sen thay vì ngâm bồn.
- Thay băng ngay sau khi tắm nếu bị ướt.
- Lau khô nhẹ nhàng, không chà xát.
Tái khám
- Giữ đúng lịch hẹn.
- Mang theo thông tin về diễn biến.
- Hỏi bao giờ được tắm bình thường.
- Hỏi bao giờ được đi làm hoặc đi học lại.
- Hỏi dấu hiệu nào cần quay lại sớm.
Khi vết bỏng lâu lành
- Bỏng sâu cần nhiều tuần tới nhiều tháng.
- Nếu không tiến triển sau thời gian dự kiến thì báo bác sĩ.
- Người đái tháo đường thường lành chậm hơn.
- Người hút thuốc cũng vậy.
- Hỏi bác sĩ yếu tố nào đang ảnh hưởng tới việc lành.
Với người cao tuổi
- Da mỏng hơn nên bỏng sâu hơn ở cùng nhiệt độ.
- Cảm giác nóng kém nhạy nên phản ứng chậm.
- Lành chậm hơn và dễ nhiễm trùng hơn.
- Ngưỡng đi khám nên thấp hơn.
- Kiểm tra nhiệt độ nước tắm giúp họ nếu cần.
Mặt tâm lý
- Bỏng để lại tác động tâm lý thật, nhất là bỏng ở mặt và tay.
- Trẻ có thể sợ hãi kéo dài sau tai nạn.
- Nói với bác sĩ nếu bạn hoặc con bạn bị ảnh hưởng.
- Có hỗ trợ tâm lý cho người bị bỏng.
- Đừng coi đây là chuyện nhỏ.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Đau tăng thay vì giảm là dấu hiệu nhiễm trùng — đi khám ngay.
- Che nắng vùng da mới lành nhiều tháng, đây là cách giảm sẹo thâm hiệu quả nhất.
- Bỏng quanh khớp cần tập vận động để không bị co rút lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Thay băng vết bỏng bao lâu một lần?
Theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, thường là hằng ngày hoặc khi băng ướt bẩn; rửa tay sạch trước mỗi lần thay.
Vết bỏng ngứa khi đang lành có bình thường không?
Ngứa là dấu hiệu thường gặp trong quá trình lành, nhưng đừng gãi; hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về cách làm dịu phù hợp.
Làm sao giảm sẹo sau bỏng?
Sơ cứu đúng ngay từ đầu, giữ vết bỏng sạch, tránh nhiễm trùng, che nắng vùng da mới lành và làm theo hướng dẫn của bác sĩ về chăm sóc sẹo.
Khi nào phải quay lại khám ngay?
Khi sưng nóng đỏ tăng lên, đau tăng thay vì giảm, chảy dịch đục có mùi, có vệt đỏ lan ra, hoặc sốt.