Chấn thương đầu: theo dõi những giờ sau mới là quan trọng

Với chấn thương đầu, phần quan trọng nhất không phải là lúc va đập.

Mà là những giờ và những ngày sau đó.

Việc cần làm ngay

• Cho người bị thương ngồi hoặc nằm nghỉ.
• Chườm lạnh chỗ sưng, bọc đá trong khăn.
• Cầm máu nếu có vết thương da đầu.
• Không để họ tiếp tục hoạt động.
• Quan sát mức độ tỉnh táo.

Da đầu chảy máu nhiều

• Da đầu nhiều mạch máu nên chảy nhiều dù vết nhỏ.
• Ép trực tiếp bằng gạc sạch.
• Đừng hoảng vì lượng máu.
• Nhưng vẫn phải đánh giá tổn thương bên trong.
• Không ép mạnh nếu nghi vỡ xương sọ.

Dấu hiệu đi cấp cứu ngay

• Mất ý thức dù chỉ vài giây.
• Nôn nhiều lần.
• Đau đầu dữ dội hoặc tăng dần.
• Lơ mơ, khó đánh thức.
• Yếu tay chân, nói khó, nhìn đôi.
• Co giật.
• Chảy dịch trong hoặc máu từ mũi, tai.
• Đồng tử hai bên không đều.

Nhóm cần cảnh giác hơn

• Người dùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu.
• Người cao tuổi.
• Trẻ nhỏ, nhất là dưới hai tuổi.
• Người có rối loạn đông máu.
• Người uống rượu nhiều.
• Nhóm này nên đi khám kể cả sau va đập nhẹ.

Vì sao thuốc chống đông quan trọng

• Chảy máu trong sọ dễ xảy ra hơn.
• Có thể xuất hiện muộn.
• Lượng máu nhỏ cũng gây chèn ép não.
• Khai rõ tên thuốc và liều gần nhất.
• Đừng đợi có triệu chứng mới đi.

Theo dõi tại nhà

• Nên có người ở cùng trong hai mươi bốn giờ đầu.
• Xin bác sĩ danh sách dấu hiệu cảnh báo cụ thể.
• Đánh thức kiểm tra theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Không uống rượu bia.
• Không lái xe.
• Nghỉ ngơi, tránh màn hình và tiếng ồn nếu đau đầu.

Về việc cho ngủ

• Có niềm tin cũ là không được cho ngủ sau va đập đầu.
• Thực ra ngủ được, miễn là đánh thức được.
• Điều quan trọng là kiểm tra họ có đáp ứng không.
• Nếu không đánh thức được thì đi cấp cứu ngay.
• Hỏi bác sĩ về cách kiểm tra cụ thể.

Chấn động não

• Thường không thấy gì trên phim chụp.
• Nhưng triệu chứng là có thật.
• Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn.
• Khó tập trung, mệt, nhạy cảm với ánh sáng và tiếng ồn.
• Dễ cáu, thay đổi giấc ngủ.
• Có thể kéo dài nhiều ngày tới nhiều tuần.

Phục hồi sau chấn động não

• Nghỉ ngơi vài ngày đầu, cả về thể chất lẫn trí óc.
• Rồi tăng dần hoạt động theo mức chịu được.
• Nếu triệu chứng nặng lên thì lùi lại.
• Không quay lại thể thao khi còn triệu chứng.
• Hỏi bác sĩ tiêu chí cụ thể để trở lại.

Va đập thứ hai rất nguy hiểm

• Nếu bị va đập lần nữa khi chưa hồi phục thì rủi ro cao hơn nhiều.
• Đây là lý do phải nghỉ đủ.
• Đặc biệt quan trọng với trẻ và thanh thiếu niên.
• Huấn luyện viên và nhà trường cần biết.

Với trẻ em

• Trẻ có thể không mô tả được triệu chứng.
• Quan sát trẻ có quấy bất thường không.
• Có bỏ bú, bỏ ăn không.
• Có ngủ li bì hơn bình thường không.
• Thóp phồng ở trẻ còn thóp là dấu hiệu nguy hiểm.
• Trẻ dưới hai tuổi nên đi khám sau va đập mạnh.

Với người cao tuổi

• Chảy máu trong sọ có thể tiến triển chậm trong nhiều tuần.
• Biểu hiện là lú lẫn tăng dần, đau đầu, yếu một bên.
• Người nhà thường nhận ra trước.
• Khai lại tiền sử va đập dù đã lâu.
• Đừng cho là do tuổi già.

Không cho uống thuốc tuỳ tiện

• Một số thuốc giảm đau ảnh hưởng tới đông máu.
• Cũng có thể che lấp triệu chứng.
• Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.
• Không cho uống gì nếu người bị thương đang lơ mơ.

Nghi chấn thương cổ kèm theo

• Va đập đầu mạnh thường kèm chấn thương cổ.
• Không di chuyển nếu có đau cổ hoặc tê tay chân.
• Giữ đầu và cổ thẳng hàng.
• Gọi cấp cứu.

Ghi lại để báo bác sĩ

• Va đập vào đâu, từ độ cao nào.
• Có mất ý thức không và bao lâu.
• Có nhớ sự việc không.
• Nôn mấy lần và lúc mấy giờ.
• Đang dùng thuốc gì.

Phòng ngừa

• Đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai đúng.
• Thay mũ sau khi đã va đập mạnh.
• Mũ phải vừa đầu, trẻ em cũng cần mũ vừa cỡ.
• Phòng ngã cho người cao tuổi trong nhà.
• Chắn cầu thang và cửa sổ cho trẻ nhỏ.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Theo dõi những giờ sau mới quan trọng — nhiều tổn thương biểu hiện muộn.
2. Người dùng thuốc chống đông nên đi khám kể cả sau va đập nhẹ.
3. Được ngủ, miễn là đánh thức được; không đánh thức được thì đi cấp cứu ngay.

Câu hỏi thường gặp